സർക്കാർ ഭൂമിയിൽ നിന്നുള്ള അനധികൃത ഖനനം – മോഷണത്തിനും ഖനന നിയമലംഘനത്തിനും വ്യത്യസ്ത കേസുകൾ ഒരേ സമയത്ത് എടുക്കാം: കേരള ഹൈക്കോടതി

 


നദികളിൽ നിന്ന് അനധികൃതമായി മണൽ എടുത്ത കേസുകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഒരു പ്രധാന നിയമപ്രശ്നത്തിൽ കേരള ഹൈക്കോടതി അടുത്തിടെ വ്യക്തമായ ഒരു വിധി പ്രസ്താവിച്ചു. ഈ കേസിൽ പ്രതികൾ കോടതിയിൽ മുന്നോട്ടുവച്ച പ്രധാന വാദം ഇതായിരുന്നു: നദിമണൽ ഖനനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കുറ്റങ്ങൾക്ക് Kerala Protection of River Banks and Regulation of Removal of Sand Act, 2001 എന്ന പ്രത്യേക നിയമത്തിൽ തന്നെ ശിക്ഷാനടപടികൾ ഉണ്ടായിരിക്കുമ്പോൾ, അതേ സംഭവത്തിൽ ക്രിമിനൽ നിയമപ്രകാരം മോഷണക്കുറ്റം ചുമത്താൻ പാടില്ല. ഈ വാദത്തിന് പിന്തുണയായി മുമ്പ് നൽകിയ ചില കേരള ഹൈക്കോടതി ഉത്തരവുകളും പ്രതികൾ ഉദ്ധരിച്ചു. അവയിൽ special law ഉള്ള സാഹചര്യത്തിൽ പൊതുവായ ക്രിമിനൽ നിയമപ്രകാരമുള്ള നടപടി സ്വീകരിക്കേണ്ടതില്ലെന്ന നിലപാടാണ് എടുത്തിരുന്നത്. ഈ വാദം പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ഹൈക്കോടതി ബന്ധപ്പെട്ട നിയമ വ്യവസ്ഥകളും സുപ്രീം കോടതിയുടെ മുൻകാല വിധികളും വിശദമായി പരിശോധിച്ചു. പ്രത്യേകിച്ച് State (NCT of Delhi) v. Sanjay യും Jayant v. State of Madhya Pradeshയും എന്ന സുപ്രീം കോടതി വിധികളിലാണ് കോടതി ആശ്രയിച്ചത്. ഈ വിധികളിൽ സുപ്രീം കോടതി വ്യക്തമാക്കിയിരിക്കുന്നത് ഖനനനിയമങ്ങൾ പ്രകാരമുള്ള കുറ്റങ്ങളും ക്രിമിനൽ നിയമപ്രകാരമുള്ള മോഷണക്കുറ്റവും സ്വഭാവത്തിലും ഘടകങ്ങളിലും വ്യത്യസ്തമാണെന്നതാണ്. അതിനാൽ mining നിയമപ്രകാരമുള്ള നടപടി ഉണ്ടായാലും അതിലൂടെ ക്രിമിനൽ നിയമപ്രകാരമുള്ള മോഷണക്കേസിന് തടസ്സമില്ലെന്ന് സുപ്രീം കോടതി വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ General Clauses Act ലുള്ള ഒരു അടിസ്ഥാന നിയമതത്വവും കോടതി പരിഗണിച്ചു. അതനുസരിച്ച് ഒരേ പ്രവൃത്തി രണ്ട് വ്യത്യസ്ത നിയമങ്ങൾ പ്രകാരം കുറ്റമായി വരുമ്പോൾ ആ വ്യക്തിയെ അവയിൽ ഏതെങ്കിലും നിയമപ്രകാരം അല്ലെങ്കിൽ രണ്ടും പ്രകാരം വിചാരണ ചെയ്യാൻ സാധിക്കും. ഈ നിയമതത്വങ്ങൾ അടിസ്ഥാനമാക്കി ഹൈക്കോടതി നിരീക്ഷിച്ചത്, മുമ്പ് നൽകിയ ചില ഹൈക്കോടതി ഉത്തരവുകൾ സുപ്രീം കോടതി വിധികളും ബന്ധപ്പെട്ട നിയമ വ്യവസ്ഥകളും പരിഗണിക്കാതെയാണ് നൽകിയതെന്ന്. അതിനാൽ അവ പിന്തുടരേണ്ടതില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. നദിമണൽ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്വത്താണെന്നും അത് അനുമതിയില്ലാതെ എടുത്താൽ സർക്കാർ സ്വത്ത് അനധികൃതമായി കൈക്കലാക്കുന്നതായതിനാൽ മോഷണക്കുറ്റത്തിന്റെ ഘടകങ്ങൾ നിറവേറാമെന്നും കോടതി വിശദീകരിച്ചു. ഈ കേസ് നേരിട്ട് നദിമണൽ ഖനനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണെങ്കിലും, വിധിയിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന നിയമതത്വത്തിന് അതിലുപരി വ്യാപകമായ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കേരളത്തിൽ Sand Act നടപ്പാക്കുന്നതും നദിമണൽ ഖനനം നിയന്ത്രിക്കുന്നതും പ്രധാനമായും Revenue Department ആണ്. എന്നാൽ നദിമണൽ ഒഴികെയുള്ള മറ്റ് ഖനിജങ്ങളായ ലാറ്ററൈറ്റ്, ഗ്രാനൈറ്റ്, ഓർഡിനറി എർത്ത് തുടങ്ങിയവയുടെ ഭരണവും നിയന്ത്രണവും Mining & Geology Department ആണ് നടത്തുന്നത്. അതിനാൽ സർക്കാർ ഭൂമിയിൽ നിന്ന് ഈ ഖനിജങ്ങൾ അനധികൃതമായി എടുത്താൽ അത് mining നിയമലംഘനമായി മാത്രമല്ല, സർക്കാർ സ്വത്ത് മോഷ്ടിച്ചതായി കാണാനുള്ള നിയമ അടിസ്ഥാനവും ഈ വിധി നൽകുന്നു. Mining & Geology വകുപ്പിലെ ജിയോളജിസ്റ്റുകൾക്ക് ഈ വിധിക്ക് പ്രത്യേക പ്രായോഗിക പ്രാധാന്യമുണ്ട്. സാധാരണയായി അനധികൃത ഖനന കേസുകളിൽ ജിയോളജിസ്റ്റുകൾ MMDR Actയും Kerala Minor Mineral Concession Rulesഉം പ്രകാരം വകുപ്പുതല നടപടികളാണ് ആരംഭിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ഈ വിധി വ്യക്തമാക്കുന്നത് mining നിയമപ്രകാരമുള്ള നടപടി എടുത്താൽ പോലും സർക്കാർ സ്വത്ത് അനധികൃതമായി എടുത്ത സാഹചര്യത്തിൽ പൊലീസ് മോഷണക്കേസായി FIR രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുന്നതിന് തടസ്സമില്ല എന്നതാണ്. അതായത് ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ Mining & Geology വകുപ്പ് mining നിയമപ്രകാരം നടപടി എടുക്കുകയും, അതോടൊപ്പം പൊലീസ് മോഷണക്കേസായി ക്രിമിനൽ നടപടി ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്യാം. അതിലൂടെ അനധികൃത ഖനനത്തിനെതിരായ നിയമനടപടികൾ കൂടുതൽ ശക്തമാകുകയും ഇത്തരം കേസുകളിൽ Mining & Geology വകുപ്പും പൊലീസും തമ്മിലുള്ള ഏകോപനം കൂടുതൽ പ്രാധാന്യമാർജിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. 

Illegal Mining from Government Land – Separate Cases for Theft and Mining Law Violation Can Be Filed Simultaneously: Kerala High Court 
A recent judgment of the Kerala High Court has clarified an important legal issue relating to the illegal removal of river sand and the applicability of criminal law in such cases. The case arose when the accused persons contended before the Court that when an offence relating to the removal or transportation of river sand is specifically covered by the Kerala Protection of River Banks and Regulation of Removal of Sand Act, 2001, the police cannot register a case for theft under the criminal law. In support of this argument, reliance was placed on certain earlier orders of the Kerala High Court which had taken the view that when a special statute like the Sand Act provides for punishment, prosecution under the general criminal law should not be invoked. While examining this issue, the High Court analysed the relevant statutory provisions and the principles laid down by the Supreme Court in earlier cases dealing with illegal mining. The Court particularly relied on the judgments of the Supreme Court in State (NCT of Delhi) v. Sanjay and Jayant v. State of Madhya Pradesh. In those decisions, the Supreme Court had clearly held that offences under mining laws and offences under the criminal law, such as theft, are different in their ingredients and scope. Therefore, prosecution under the mining laws does not bar prosecution for theft under the criminal law. The High Court also referred to the general legal principle contained in the General Clauses Act, which provides that when an act constitutes offences under two different laws, the offender can be prosecuted under either or both laws, provided that double punishment for the same offence is avoided. On this basis, the High Court held that the earlier orders of the Court which suggested that a theft case could not be registered in matters relating to illegal sand mining were rendered without considering the binding precedents of the Supreme Court and the relevant statutory provisions. The Court therefore observed that those earlier orders need not be followed. The judgment emphasised that river sand is a natural resource belonging to the State, and when it is removed dishonestly without lawful authority, the act amounts to unlawful removal of government property. Consequently, the ingredients of theft under the criminal law can also be attracted in such situations. Although the case before the Court specifically concerned the illegal removal of river sand, the reasoning adopted in the judgment has broader relevance. In Kerala, the implementation of the Sand Act and the regulation of river sand mining are mainly handled by the Revenue Department. However, the administration and regulation of other minerals such as laterite, granite, ordinary earth and other minor minerals are carried out by the Department of Mining and Geology under the Mines and Minerals (Development and Regulation) Act and the Kerala Minor Mineral Concession Rules. The principle explained by the High Court suggests that when minerals belonging to the Government are illegally extracted from government land, the act may constitute not only a violation of mining laws but also the offence of theft. For officers of the Mining and Geology Department, particularly geologists who are responsible for detecting and initiating action against illegal mining, this judgment carries practical implications. Normally, departmental proceedings are initiated under the provisions of the MMDR Act and the Kerala Minor Mineral Concession Rules when illegal extraction or transportation of minerals is detected. However, the judgment clarifies that such departmental action does not prevent the police from registering criminal cases for theft where government minerals are dishonestly removed. In appropriate cases, therefore, illegal mining from government land may result in two parallel legal proceedings: action under mining laws initiated by the Geologist and criminal prosecution for theft initiated by the police. The judgment thus strengthens the legal framework available for addressing illegal mining and highlights the importance of coordination between the Mining and Geology Department and the police in dealing with such offences.
Download Judgment

Disclaimer

The information provided on this website is for general informational purposes only and is provided on an “as is” and “as available” basis, without any warranties, express or implied. The author does not make any representations regarding the accuracy, completeness, or current validity of the content and disclaims all liability for any loss, damage, penalty, or consequence arising out of the use of, or reliance upon, the information contained herein.

This content does not constitute legal advice. Laws, rules, and judicial interpretations are subject to change and may vary based on facts and circumstances. Readers are advised to refer to the original statutes, rules, notifications, and judgments, or consult the concerned government department or a qualified legal professional, in case of any doubt, inconsistency, or confusion.